EnglishBùi Ngọc Trâm Anh - Toán Tin 01 - K69
Anh Lê Văn Chiến trong một chuyến đi bộ đường dài tại Bỉ năm 2025
Từ giảng đường Đại học Bách khoa Hà Nội đến môi trường nghiên cứu quốc tế tại Đại học Ghent (Bỉ), hành trình của anh Lê Văn Chiến – cựu sinh viên Kĩ sư tài năng Toán – Tin K57 là minh chứng rõ nét cho sự bền bỉ và niềm đam mê Toán ứng dụng.
Bắt đầu từ chương trình Kỹ sư tài năng Toán – Tin năm 2012, anh tiếp tục học Thạc sĩ tại Khoa Toán – Tin, sau đó nhận học bổng Tiến sĩ Toán tại Đại học Ghent và hiện đang là nghiên cứu viên sau Tiến sĩ tại chính ngôi trường này.
Hiện nay anh Lê Văn Chiến đang làm việc cho một dự án lớn được tài trợ bởi Hội đồng nghiên cứu châu Âu (ERC). Bên cạnh những công bố khoa học mang tính lý thuyết, anh Chiến cùng cộng sự còn phát triển gói phần mềm mã nguồn mở BEAST.jl, cung cấp các giải pháp mô phỏng cho thiết bị phát và nhận sóng điện từ, được ứng dụng trong việc thiết kế và sản xuất chip và vi mạch điện tử. Nghiên cứu của anh đã vinh dự được nhận Giải thưởng IEEE Ulrich L. Rohde về kỹ thuật tính toán trong điện từ học năm 2023 (IEEE Ulrich L. Rohde Award on computational techniques in electromagnetics) và Giải thưởng Nhà khoa học trẻ của Hiệp hội Quốc tế về Khoa học Vô tuyến năm 2026 (URSI Young Scientist Award).
"Khoa Toán - Tin (HUST) và Đại học Ghent là hai nơi mình gắn bó toàn bộ thời gian học tập và nghiên cứu kể từ khi bước chân vào cánh cổng đại học.". Hôm nay, hãy cùng kết nối với anh Lê Văn Chiến để lắng nghe về câu chuyện gắn bó trọn vẹn với Toán - Tin của một sinh viên Bách khoa ưu tú.
📍 “CHẤT” BÁCH KHOA - HÀNH TRÌNH VƯƠN RA BIỂN LỚN
Anh là cựu sinh viên chương trình Toán - Tin tài năng, tiếp tục học cao học ở ĐH Bách khoa Hà Nội và sau đó làm tiến sĩ tại ĐH Ghent, Bỉ. Nhìn lại chặng đường học tập, nghiên cứu của mình, anh đánh giá thế nào về nền tảng mà Toán - Tin đã mang lại cho bản thân?
Nhìn lại chặng đường đã qua, quả thật Toán - Tin đã mang lại cho mình những hành trang rất quan trọng, không chỉ trong học tập và nghiên cứu, mà còn trong cách làm việc và nhìn nhận cuộc sống.
Đầu tiên, đó là nền tảng kiến thức đầy đủ, giúp mình tự tin tiếp cận các vấn đề ở bậc học cao hơn hay trong môi trường nghiên cứu quốc tế. Điều thứ hai, chương trình cũng rèn cho mình phong cách làm việc cẩn trọng, chỉn chu và có tính khoa học, từ cách tư duy, đặt vấn đề cho đến cách triển khai và kiểm chứng một ý tưởng.
Nhưng có lẽ điều mình trân trọng nhất là một “chất” Toán - Tin, “chất” Bách khoa rất riêng: khiêm tốn nhưng tự tin, đơn giản nhưng hiệu quả, không phô trương nhưng luôn nghiêm túc và có trách nhiệm với công việc mình làm. Mình nghĩ đó là những giá trị theo mình không chỉ trong học thuật, mà cả trên hành trình sống và trưởng thành sau này.
Anh Lê Văn Chiến (ngoài cùng bên phải) cùng bạn bè lớp KSTN Toán Tin K57
📍 KHOA HỌC TÍNH TOÁN: "PHÒNG THÍ NGHIỆM ẢO" THAY ĐỔI THẾ GIỚI
Được biết, anh đang làm nghiên cứu sau tiến sĩ trong lĩnh vực “Mô hình hoá và tính toán khoa học”. Anh có thể chia sẻ đôi nét về vai trò của lĩnh vực này trong khoa học và công nghệ hiện đại được không ạ?
Bạn thấy đấy, khoa học và công nghệ hiện đại đang phát triển với tốc độ rất nhanh, đồng thời cũng ngày càng trở nên tinh vi và phức tạp hơn. Trong bối cảnh đó, mô hình hoá và tính toán khoa học giữ một vai trò nền tảng, có thể xem như xương sống của nhiều tiến bộ công nghệ.
Trong rất nhiều ngành công nghiệp như chế tạo máy móc, hàng không, năng lượng hay thiết kế chip điện tử, người ta luôn phải mô phỏng, kiểm tra và tối ưu sản phẩm trước khi đưa vào sử dụng. Những bước này thường được lặp lại nhiều lần để sản phẩm hoạt động chính xác, an toàn và hiệu quả hơn. Tuy nhiên, nếu thử nghiệm trực tiếp ngoài thực tế thì thường rất tốn kém, mất nhiều thời gian, thậm chí có thể gây nguy hiểm.
Vì thế, mô hình hóa và mô phỏng trên máy tính trở thành một công cụ rất quan trọng. Có thể hiểu đây như một “phòng thí nghiệm ảo”, nơi các nhà khoa học và kỹ sư thử nghiệm ý tưởng, quan sát cách hệ thống hoạt động và dự đoán kết quả trước khi làm thật. Nhờ đó, họ có thể tìm ra giải pháp tốt hơn với chi phí thấp hơn nhiều. Nói đơn giản, lĩnh vực này giúp nối liền kiến thức khoa học với những công nghệ được ứng dụng trong cuộc sống hàng ngày.
Anh Lê Văn Chiến cùng tượng nhà bác học Marie Sklodowska Curie tại Warsaw (Ba Lan), 2024
📍 GÓC NHÌN CHUYÊN GIA: CHỌN TOÁN THUẦN TÚY HAY CHẠY THEO AI?
Nhiều bạn trẻ giỏi Toán hiện nay đang đứng giữa ngã rẽ: theo đuổi Toán thuần túy để giữ 'chất' hay nhảy ngay vào AI/Data Science để bắt kịp xu hướng. Theo anh, một chương trình kết hợp giữa Toán học và Công nghệ, như Khoa học tính toán cho các hệ thống thông minh (MI-E22) - ngành học mới được khoa Toán - Tin, Đại học Bách khoa Hà Nội giới thiệu có phải là một lời giải phù hợp cho bài toán "vừa giữ gốc, vừa vươn xa"?
Bản thân mình là người làm theo hướng ứng dụng, nên mình không nghĩ học Toán chỉ để giữ "chất". Với mình, học Toán trước hết là học một công cụ tư duy, công cụ giúp mình khái quát hoá, phân tích, đánh giá và giải quyết những vấn đề cụ thể một cách chặt chẽ.
Ở chiều ngược lại, mình cũng cho rằng việc nhảy ngay vào AI hay Data Science sẽ khó bền vững nếu thiếu những nền tảng cốt lõi phía sau. Nó giống như tham gia một trò chơi mà chưa thực sự hiểu luật chơi. Suy cho cùng, AI hay Data Science không chỉ là chuyện sử dụng công cụ, mà còn là hiểu bản chất của mô hình, dữ liệu, thuật toán và những giới hạn của chúng. Bạn có thể học và sử dụng công cụ AI rất nhanh, nhưng về lâu dài, chính nền tảng mới quyết định bạn đi được bao xa.
Vì vậy, theo mình, một chương trình kết hợp giữa Toán học và Công nghệ như MI-E22 rất thực tế và đáng cân nhắc. Sự ra đời của chương trình đúng vào thời điểm nhu cầu của xã hội và thế giới đang thay đổi rất nhanh dưới tác động của quá trình “thông minh hoá” và toàn cầu hoá là một bước đi hợp lý, cho thấy sự chủ động nắm bắt xu thế đào tạo mới, đồng thời vẫn giữ được chiều sâu nền tảng khoa học. Chương trình giúp người học vừa giữ được gốc rễ của tư duy khoa học, vừa mở ra khả năng ứng dụng mạnh mẽ trong những lĩnh vực đang phát triển nhanh như AI, Data Science hay khoa học tính toán nói chung.
Bên cạnh đó, là một người đã từng theo học ngành Toán -Tin của khoa Toán - Tin, Đại học Bách khoa Hà Nội, mình tin đây là nơi phù hợp để triển khai chương trình Khoa học tính toán cho các hệ thống thông minh và là “lò đào tạo” lý tưởng cho những bạn muốn theo đuổi con đường công nghệ nhưng vẫn muốn có một nền tảng khoa học vững vàng để đi xa hơn trong tương lai.
Anh Lê Văn Chiến (ngoài cùng bên trái) cùng TS. Tạ Thị Thanh Mai và bạn bè lớp KSTN Toán Tin K57 tại Lễ Kỷ niệm 60 năm thành lập Viện Toán ứng dụng và Tin học (1956-2016)
📍CƠ HỘI NGHỀ NGHIỆP QUỐC TẾ RỘNG MỞ
Với kinh nghiệm nghiên cứu và làm việc ở châu Âu, anh nhìn thấy những cơ hội nghề nghiệp và nghiên cứu nào cho sinh viên theo đuổi các lĩnh vực như khoa học tính toán, AI hay mô phỏng khoa học?
Trả lời: Với kinh nghiệm và những gì quan sát được, mình có thể khẳng định rằng cơ hội nghề nghiệp và nghiên cứu cho các bạn sinh viên theo đuổi lĩnh vực khoa học tính toán là cực kỳ rộng mở.
Trong các trường đại học và viện nghiên cứu, số lượng vị trí liên quan đến AI, Data Science, mô phỏng khoa học hay tính toán hiệu năng cao ngày càng gia tăng. Nhiều chính phủ châu Âu cũng đang đầu tư mạnh mẽ hơn cho các lĩnh vực công nghệ chiến lược như AI, bán dẫn, tự động hóa và các hệ thống thông minh. Hầu hết mỗi quốc gia châu Âu đều có những phòng thí nghiệm, trung tâm nghiên cứu, doanh nghiệp công nghệ, tập đoàn công nghiệp lớn, thậm chí cả những cụm công nghệ cao chuyên biệt, nơi các hướng nghiên cứu và ứng dụng như mô phỏng khoa học, trí tuệ nhân tạo hay khoa học dữ liệu đang được phát triển rất mạnh. Điều đó cho thấy đây không chỉ là một xu hướng ngắn hạn, mà là một nhu cầu lâu dài của khoa học, công nghệ và công nghiệp hiện đại.
Vì vậy, mình tin rằng những sinh viên nghiêm túc theo đuổi chương trình Khoa học Tính toán cho các hệ thống thông minh sẽ có nhiều cơ hội tốt để tham gia vào dòng chảy phát triển chung của thế giới.
Anh Lê Văn Chiến tại nơi đang sinh sống và làm việc - thành phố Ghent, vương quốc Bỉ
📍LỜI NHẮN NHỦ: ĐỪNG SỢ ĐƯỜNG DÀI!
Dựa vào kinh nghiệm học tập và làm việc ở môi trường trong nước và quốc tế quốc tế, cá nhân anh nhận thấy những bạn học sinh, sinh viên muốn theo hướng khoa học tính toán cần có nền tảng kiến thức và kĩ năng cốt lõi nào? Anh có lời nhắn nhủ gì về việc xây dựng hành trang này ngay từ bậc đại học?
Khoa học tính toán là một lĩnh vực rất rộng, đồng thời cũng là điểm giao thoa của nhiều ngành khác nhau. Theo mình, sinh viên theo đuổi hướng này cần chuẩn bị cả nền tảng kiến thức vững chắc lẫn những kỹ năng thích ứng linh hoạt.
Trước hết, các bạn cần có nền tảng tốt về Toán học và Tin học, vì đây là hai trụ cột của khoa học tính toán. Tùy vào lĩnh vực ứng dụng theo đuổi, bạn còn cần thêm những kiến thức chuyên ngành liên quan. Ví dụ, trong công việc của mình về mô phỏng và mô hình hóa sự lan truyền của sóng điện từ cho các thiết bị truyền nhận sóng như radar hay ăng ten, các kiến thức cơ bản về Vật lý, Điện - Điện tử có vai trò rất quan trọng. Mỗi môi trường, vật liệu hay cấu trúc khác nhau sẽ ảnh hưởng khác nhau đến cách sóng truyền đi và tán xạ. Khi hiểu được bản chất vật lý của vấn đề, mình có thể phân tích kết quả mô phỏng chính xác hơn, từ đó tìm ra hướng giải quyết và xây dựng thuật toán phù hợp.
Bên cạnh kiến thức chuyên môn, mình nghĩ các bạn cũng rất cần rèn luyện kỹ năng làm việc nhóm, giao tiếp trong môi trường đa chuyên môn và đa văn hoá, bởi nghiên cứu và phát triển công nghệ ngày nay hiếm khi là công việc của riêng một cá nhân hay một lĩnh vực đơn lẻ. Và quan trọng không kém là tinh thần tự học để không bị bỏ xa bởi tốc độ phát triển "chóng mặt" của công nghệ.
Về định hướng và thái độ, mình muốn nhắn nhủ với các bạn học sinh, sinh viên: hãy lựa chọn một cách nghiêm túc, tỉnh táo và khi đã chọn rồi thì hãy tin vào con đường mình đi. Trong quá trình học, sẽ có lúc bạn tự hỏi liệu những kiến thức này có thực sự hữu ích hay không, hoặc thấy con đường quá dài và nhiều thử thách. Nhưng hãy tin rằng, những nền tảng được xây dựng từ bậc đại học có ý nghĩa rất lớn, không chỉ đối với công việc mà còn ảnh hưởng đến cách bạn tư duy và trưởng thành. Nhiều giá trị không đến ngay lập tức, nhưng về lâu dài, chúng sẽ là bệ phóng thầm lặng nâng đỡ bạn rất nhiều.
Minh tin rằng, có nền tảng tốt, thái độ nghiêm túc và sự kiên trì, các bạn sẽ có đủ nội lực để đi xa trên bất cứ con đường nào mình đã chọn.
Có thể nói, sự giao thoa giữa Toán học, tính toán và AI đang tạo ra một “vũ trụ” mới. Từ góc nhìn của một nhà nghiên cứu đang làm việc trong lĩnh vực tính toán ở môi trường quốc tế, theo anh, sự kết hợp này sẽ phát triển ra sao trong những năm tới, và liệu có “bí mật” thú vị nào về con đường này chưa được bật mí hết cho các bạn học sinh?
Có lẽ mình không cần nói quá nhiều về “vũ trụ” AI, hay về cuộc cạnh tranh công nghệ xoay quanh chip bán dẫn, hệ thống thông minh và những thay đổi rất sâu rộng mà chúng đang tạo ra đối với đời sống và xã hội. Nhưng có một điều mình nghĩ nên được nhấn mạnh: đây không phải là “trend” nhất thời, mà là một nhu cầu phát triển dài hạn, có khả năng định hình khoa học và công nghệ trong nhiều năm tới.
Từ góc nhìn của mình, sự giao thoa giữa Toán học, tính toán và AI sẽ còn phát triển mạnh hơn nữa, không chỉ theo chiều rộng mà cả theo chiều sâu. AI ngày càng cần những nền tảng toán học chặt chẽ hơn để trở nên đáng tin cậy, hiệu quả và có thể kiểm chứng; trong khi đó, các bài toán khoa học và công nghiệp hiện đại cũng ngày càng phụ thuộc vào năng lực tính toán, mô phỏng và tối ưu hoá ở quy mô lớn. Nói một cách ngắn gọn thì ba lĩnh vực này sẽ không đi song song, mà sẽ ngày càng đan cài vào nhau để tạo ra những công cụ, công nghệ và cách tiếp cận hoàn toàn mới.
Nếu nói về “bí mật” của con đường này, mình xin chia sẻ hai điều mà mình cho là thú vị nhất:
Thứ nhất, khoa học và công nghệ hiện nay đang diễn ra nhanh hơn rất nhiều so với tưởng tượng của chúng ta. Thay vì đứng ngoài quan sát, hãy chuẩn bị cho mình một nền tảng thật tốt để bước vào và thích nghi cùng nó.
Thứ hai, mình thấy đây là thời điểm mà những người làm khoa học tính toán đang dần trở thành lực lượng nòng cốt trong rất nhiều lĩnh vực công nghệ. Khi Toán và Tin bắt tay nhau, thì người có khả năng tư duy mô hình, hiểu bản chất, và chuyển hoá tri thức thành công cụ ứng dụng sẽ có vai trò ngày càng trung tâm trong các dây chuyền sản xuất, các hệ thống thông minh, cũng như trong những bước tiến công nghệ quan trọng của tương lai.
Cuối cùng, có lẽ điều đáng bật mí nhất là: Đây không chỉ là một lĩnh vực nhiều cơ hội, mà là con đường cho phép bạn vừa đào sâu vào khoa học công nghệ, vừa trực tiếp chạm tay vào những thay đổi lớn của thế giới.
Anh Lê Văn Chiến cùng TS. Tạ Thị Thanh Mai và Ths. Hoàng Phương Cúc trong thời gian nhóm làm việc tại Viện Nghiên cứu cao cấp về Toán tháng 3/2026
Xin cảm ơn anh Lê Văn Chiến vì những chia sẻ đầy tâm huyết cùng những góc nhìn rộng mở từ môi trường nghiên cứu quốc tế. Từ những trải nghiệm thực tiễn tại các môi trường học thuật uy tín như Đại học Ghent (Bỉ), hy vọng rằng những kinh nghiệm quý báu mà anh mang đến sẽ trở thành nguồn cảm hứng, tiếp thêm động lực để các bạn sinh viên vững tin hơn trên hành trình theo đuổi ước mơ của riêng mình.
Chúc anh sẽ tiếp tục gặt hái thêm nhiều thành công trên con đường sự nghiệp phía trước và tiếp tục lan tỏa những giá trị tích cực đến cộng đồng học thuật!